Hình bên:Ngoại Trưởng Thụy Ðiển Carl Bildt đến dự cuộc họp kín với đề tài “Ðối thoại giữa các nền văn hóa và văn minh khác biệt” tại phiên họp các ngoại trường Á-Âu Châu tổ chức ở Hà Nội ngày 26 Tháng Năm 2009. Phiên dẫn tới quyết định lên án Bắc Hàn thử nguyên tử và kêu gọi Miến Ðiện trả tự do cho lãnh tụ đảng dân chủ Aung San Suu Kyi. Nhà cầm quyền Hà Nội, nước chủ nhà, không thấy loan báo phát biểu gì về chuyện này. Nhưng trong phiên họp của các nhà tài trợ ngày 29 Tháng Năm 2009 các nhà ngoại giao đã đả kích tình trạng tham nhũng của chế độ Hà Nội. (Hình: Hoàng Ðình Nam/AFP/Getty Images)

HÀ NỘI (TH) - Nhà cầm quyền CSVN đã sửa đổi luật phòng chống tham nhũng, nâng nó từ “pháp lệnh” lên thành “luật” nhằm tăng tính pháp lý và hiệu năng, nhưng tham nhũng vẫn còn vô cùng phổ biến ở các cấp.

Một vài vụ “nổi cộm” được cho điều tra và giúp đánh bóng chế độ, nhưng đó chỉ là những vụ chống tham nhũng tượng trưng, các nhà ngoại giao nói với giới cầm quyền CSVN trong phiên họp giữa kỳ để cứu xét tình hình sử dụng các ngân khoản viện trợ để Việt Nam thoát đói nghèo.

Theo hãng thông tấn Ðức DPA, phiên họp của các nhà tài trợ diễn ra hôm Thứ Sáu 29 Tháng Năm 2009, đại sứ và đại diện các tổ chức cấp viện quốc tế nói với quan quyền CSVN, gồm cả sự hiện diện của Trần Văn Truyền, tổng thanh tra chính phủ CSVN, rằng cần phải chấm dứt tình trạng tham nhũng rất phổ biến. Nước Việt Nam cần minh bạch hoạt động công quyền, cải cách nhiều hơn nữa và trả quyền tự do báo chí cho dân, trả cho dân quyền hội họp và lập hội. Nhờ vậy, các hành vi tham nhũng, sự lạm dụng quyền lực mới bị phanh phui và ngăn chặn.

Việt Nam cần phải nhấn mạnh đến sự áp dụng luật lệ chống tham nhũng và phải để cho người dân có quyền tổ chức và tham gia các tổ chức dân sự độc lập, báo chí độc lập. Ông Ðại Sứ Thụy Ðiển Rolf Bergman nói như vậy trong phiên họp.

Trước quá nhiều sự chỉ trích của những nước và cơ quan cấp viện, Lê Văn Lân, một quan chức của cơ quan chống tham nhũng của CSVN dự phiên họp đành nhìn nhận: “Trong hoàn cảnh Việt Nam bây giờ, các biện pháp chống tham nhũng vẫn còn chưa có nhiều hiệu quả”.

Quốc tế quan ngại nhiều hơn về nạn tham nhũng ở Việt Nam khi chế độ Hà Nội kết án ký giả của hai báo Thanh Niên và Tuổi Trẻ hồi năm ngoái vì những người này đã quá hăng hái viết tin, ký sự về vụ án tham nhũng ở ban quản lý các dự án cầu đường PMU 18 và các viên chức Bộ Giao Thông Vận Tải CSVN.

Ðiều ngạc nhiên là hàng chục tờ báo khác cũng có những bài và bản tin tương tự nhưng lại chỉ có 2 ký giả Nguyễn Việt Chiến (Thanh Niên) và Nguyễn Văn Hải (Tuổi Trẻ) là bị hành tội ở tòa án.

Thứ Trưởng GTVT Nguyễn Việt Tiến bị mất chức rồi bị tống giam với tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”. Nhưng khi ông này được “đình chỉ điều tra” và ra tù thì không bao lâu sau hai ký giả vừa nói bị tống giam với tội danh “lợi dụng chức vụ quyền hạn...”

Tháng Mười Hai 2008, chính phủ Nhật loan báo trong phiên họp cấp viện hàng năm là không những ngưng không cấp viện cho năm 2009 mà còn tạm ngưng luôn việc giải ngân cho các dự án đã tài trợ và đang thực hiện.

Báo chí Nhật làm rùm beng vụ 4 viên chức nhà thầu PCI xác nhận trước tòa đã hối lộ cho quan chức CSVN nhiều triệu đô la để được trúng thầu tư vấn cho dự án xây dựng Ðại lộ Ðông Tây ở Sài Gòn (với vốn tín dụng Nhật Bản). Nhưng Huỳnh Ngọc Sĩ, người bị tố cáo đích danh ăn hối lộ $820,000 USD đang bị tống giam vì tội khác (ăn cắp tiền cho thuê nhà của nhà nước), chứ không vì cầm tiền lót tay của PCI.

Báo chí Úc vừa phanh phui chuyện hãng bán vật liệu in tiền (mà Ngân Hàng Trung Ương Úc làm chủ một nửa) đã trả tiền “huê hồng” cho đối tác CSVN (công ty bố của công ty Banktech mà con ông Lê Ðức Thúy thời còn làm Thống Ðốc Ngân Hàng CSVN làm sếp). Số tiền “hoa hồng” ít nhất là $10 triệu Úc kim vô cùng lớn cho những chuyện vụn vặt như dịch giấy tờ, thông dịch, đưa đón phi trường hay sắp xếp cho các cuộc họp.

Báo chí CSVN từng nêu ra các dấu hỏi về quan hệ giữa công ty của ông con với ông bố thống đốc, ông Thúy từng họp báo nói con ông không dính gì tới vụ mua giấy mực in tiền của Securency. Báo Úc thì nói có tài liệu xác nhận công ty Banktech là nhà “nhập cảng độc quyền” cho dịch vụ in tiền CSVN.

Cuộc họp của các nhà tài trợ ngày 29 Tháng Năm 2009 ở Hà Nội tập trung vào tình trạng tham nhũng phổ biến trong ngành xây dựng CSVN. Các nhà thầu xây dựng quốc doanh hay kinh tài đảng đoàn xưa nay nổi tiếng từ mua thầu, bán thầu và hối lộ. Tổng thanh tra nhà nước CSVN từng họp báo kêu rằng “Ðụng đâu cũng thấy sai phạm” trong ngành xây dựng nhưng ít thấy vụ việc được đem ra mổ xẻ.

Trong phiên họp, Phạm Văn Khánh, chức sắc của tổng thanh tra chính phủ CSVN chống chế rằng từ năm 2005-2007 chỉ thấy có 28 vụ trong đó các nhà thầu đã trả tiền cho những chuyện không có thật, hoặc trả tiền hai lần cho một vụ việc.

Số tiền bị xà xẻo chừng gần $100 triệu USD nhưng nhà nước đã thu hồi lại được gần phân nửa. Khánh và các viên chức khác cũng nói các dự án thường được trao cho các nhà thầu lớn và họ đã bỏ thầu với con số không thực tế, rồi sau đó, xé nhỏ gói thầu ra làm nhiều miếng nhỏ hơn bán cái cho các công ty khác cùng xâu xé. Nhiều công ty không đủ “năng lực” cũng được chia phần nên hiệu quả của các dự án không cao.

Một viên chức cao cấp ngành công an CSVN từng nói trong một cuộc hội thảo trước đây rằng quan lại tham nhũng trong ngành xây dựng hạ tầng ở Việt Nam nuốt hàng năm khoảng $1.8 tỉ đô la.

Ngân Hàng Thế giới (WB) thúc hối CSVN công bố các dự án xây dựng và mời thầu, cứu xét công khai cũng như phải trả lương cao hơn cho công chức hầu bảo đảm rằng không vì đói ăn mà họ biến thành tham nhũng hay vòi vĩnh hối lộ.

Nhà cầm quyền CSVN khoe đã đưa ra một loạt các nghị định và thông tư trong những năm vừa qua nhằm phối hợp hài hòa luật chống tham nhũng. Nhưng đại sứ Ðan Mạch trình bày một khảo cứu cho thấy những bài báo chống tham nhũng trên báo chí Việt Nam đã gần như biến mất sau khi các ký giả Tuổi Trẻ và Thanh Niên bị truy tố.

Theo bản tin DPA, tất cả các đại sứ Tây phương cũng như đại diện WB và Ngân Hàng Phát Triển Á Châu đã kêu gọi chế độ Hà Nội phải nới lỏng sự kềm chế để các tổ chức dân sự có thể tham gia chống tham nhũng.

Ðối lại, Cao Viết Sinh, thứ trưởng kế hoạch và đầu tư cãi rằng các tổ chức “các tổ chức xã hội như Mặt Trận Tổ Quốc, Hội Liên hiệp Phụ Nữ, Hội Nông Dân, Hội Cựu Chiến Binh” là cái loại tổ chức đóng vai trò đó.

Ai cũng biết các hội đó, tổ chức đó, chỉ là cái bình phong “dân sự” và tất cả đều do đảng viên đảng CSVN cầm đầu và giật dây theo lệnh “từ trên”.