Sinh viênsử dụng Internet và chơi trò chơi điện tử tại một quán dịch vụ Internet ở Hà nội qua công ty cung cấp dịch vụ thông tin điện tử toàn cầu Yahoo. Trên dưới 20 triệu người Việt Nam sử dụng Internet, theo các tin tức loan báo gần đây. Trong đó hàng triệu người mở blog (trang báo điện tử cá nhân) qua dịch vụ Yahoo 360o của Yahoo. Viết truyện tâm tình, bàn cãi đủ mọi thứ chuyện, chuyển tin v.v... đã trở thành một nhu cầu lớn để người ở Việt Nam giao tiếp với mọi người khắp nơi trong nước và cả thế giới. Nay Yahoo loan báo chấm dứt hoạt động của Yahoo 360o từ ngày 13 Tháng Bảy 2009 làm mọi người đều tiếc. (Hình: Hoàng Ðình Nam)/AFP/Getty Images)

HÀ NỘI 1-6 (NV) .- Dịch vụ Yahoo!360o sẽ chính thức chấm dứt hoạt động tại Việt Nam từ ngày 13 Tháng Bảy 2009 tới đây, theo lời loan báo của một viên chức của công ty Yahoo tại Việt Nam.

Rất nhiều lời phàn nàn đang loan truyền trên Internet về quyết định này vì thời gian quá ngắn khiến nhiều người “bloggers” không kịp “dọn nhà” và nhiều phần tài sản (tài liệu, hình ảnh, thư từ, bài viết v.v...) của họ vun đắp trong gần 5 năm qua coi như bị chôn chết luôn ở đó.

Hàng triệu người ở Việt Nam đua nhau mở blog tức một hình thức “báo tường” trên mạng điện tử “ảo mà thật”. Luật lệ CSVN chỉ cơ phép các quan quan của đảng, nhà nước và các tổ chức ngoại vi được thành lập “cơ quan báo chí”.

Tức là hệ thống thông tin hoàn toàn nằm trong sự điều động của nhà nứơc cho một mục đích duy nhất là phục vụ nhu cầu tuyên truyền cho chế độ CSVN chứ không phục vụ nhu cầu tin tức của quần chúng. Nhiều lời châm biếm trên Internet cho thấy hệ thống báo chí tại Việt Nam chỉ có “một tổng biên tập”. Những tờ báo, ký giả nào viết trệch ra ngoài chủ trương của đảng và nhà nứơc là bị kẹt ngay với ông tổng biên tập tối cao, tức Bộ Chính Trị CSVN.

Xuất hiện từ năm 2005, Yahoo 360o đã được cộng đồng người Việt sử dụng Internet ở Việt Nam mừng rỡ bám lấy nên loại hình thông tin tự do này nên đã phát triển nhanh chóng ngoài khả năng kiểm soát của nhà nước.

Vì Yahoo không phải là cổng thông tin điện tử do nhà cầm quyền Hà Nội lập ở Việt Nam và kiểm soát bằng hệ thống tường lửa, rất nhiều bài vở, tin tức phổ biến trên các blogs gây không ít nhức đầu cho Bộ Chính trị CSVN. Người dân không còn bị lệ thuộc bởi các tin tức phổ biến trên hệ thống báo đài của nhà nước. Mọi người vào đọc một số blogs sẽ thấy cùng một cái tin có thể có những chi tiết hoàn toàn ngược với những gì nhà nứơc loan báo, từ che đậy đến bóp méo sự thật.

Chỉ kể riêng vụ xử án 8 giáo dân Thái Hà bị vu cho tội “phá hoại tài sản” và “gây rối trật tự công cộng”, báo đài CSVN tường thuật phiên tòa ngày 8 Tháng Mười Hai 2008 nói những người đó “cúi đầu nhận tội” và “xin khoan hồng”. Các giáo dân tới báo Hà Nội Mới và Ðài Truyền Hình đòi phải đính chính vì trái ngược hoàn toàn với sự thật đã diễn ra tại tòa án. Cả đài truyền hình và báo HNM đều nhất định không cải chính. Luật báo chí của chế độ buộc cơ quan báo chí phải cải chính nếu đưa tin sai. Ðơn giáo dân kiện báo đài của chế độ viết trái sự thật cũng bị lờ đi. Nhưng đọc được tin tức từ ngoại quốc, đọc qua một số blogs, người ở trong và ngoài Việt Nam đều nhìn thấy đâu là sự thật.

Khả năng tuyên truyền một chiều nhằm lường gạt dân chúng không còn hữu hiệu khi sự thật được nhìn thấy ở các nguồn thông tin khác hơn là các nguồn thông tin chính thức của đảng và nhà nước CSVN.

Suốt từ mấy năm qua, nhà cầm quyền Hà Nội loay hoay kiểm soát thông tin trên các blogs nhưng không thành công. Cuối năm ngoái, chỉ thị mới nhất của Bộ Thông tin Truyền thông CSVN đe dọa các bloggers sẽ bị trừng phạt nghiêm khác nếu thông tin không có tính cách cá nhân và còn có tính “xuyên tạc, vu khống và gây rối”.

Ðịnh nghĩ thế nào là “xuyên tạc, vu khống và gây rối” không thấy được nêu ra rõ rệt cũng như cái định nghĩa mơ hồ của điều 88 luật hình sự CSVN bỏ tù người dân “tuyên truyền chống nhà nước CHXHCNVN”.

Hiến Pháp của chế độ thì vẫn nói người dân có đủ mọi thứ quyền căn bản từ quyền tự do thông tin, tự do báo chí, hội họp, lập hội, biểu tình. Nhưng chính Nguyễn Tấn Dũng, thủ tướng CSVN, từng xác định, “không có báo chí tư nhân tại Việt Nam”, tức là Hiến Pháp thì có đấy nhưng không cho dân quyền hành sử quyền của họ trong thực tế.

Theo lời Vũ Minh Trí, giám đốc chi nhánh Yahoo tại Việt Nam, 85% người sử dụng Internet tại Việt Nam sử dụng Yahoo 360 cho thấy dịch vụ này vô cùng phổ thông ở đây.

Ông Trí nói việc cho ngừng Yahoo 360 vì đây là một phần trong chiến lược của công ty tái phối trí lại hệ thống thông tin xã hội toàn cầu. Nhà cầm quyền CSVN nhiều lần bắn tiếng yêu cầu Yahoo hợp tác để giúp họ kiểm soát Yahoo 360. Nghĩa là Yahoo phải cung cấp tên các người viết blogs “có vấn đề” để chế độ trừng trị. Ðây là điều đã áp dụng ở Trung Quốc và một số người dùng Yahoo 360 viết bài, đưa tin dưới những cái tên ma, gây tức giận cho chế độ Cộng Sản Trung quốc. Một số người vì thế đã bị bỏ tù với các bản án nặng nề vì Yahoo cung cấp lý lịch. Báo chí Mỹ tố cáo và Quốc Hội Hoa Kỳ đã can thiệp.

Người ta không rõ Yahoo tại Việt Nam đã hợp tác với nhà cầm quyền CSVN thế nào trong chuyện này.

Mấy năm qua, một số blogs có tác giả ở Việt Nam đã đột ngột biến mất và bạn bè thông tin cho biết những người này đã bị bắt. Blogs của họ bị buộc phải ngừng hoạt động trong âm thầm.

Một số trường hợp tác giả blog công khai xuất hiện đã bị bỏ tù như Ðiếu Cày, L.S Nguyễn văn Ðài.

Ông Vũ Minh Trí biện luận rằng Yahoo 360o có những nhược điểm như không thể kết nối được với các dịch vụ khác như Facebook hay MySpace. Ông nói dịch vụ Yahoo 360Plus sắp được trình làng và thành lập riêng cho giới bloggers Việt Nam sẽ giải quyết được yếu kém đó.

Nhưng liệu có bàn tay của CSVN nằm đằng sau quyết định của Yahoo không để cho Yahoo làm ăn ở Việt Nam nhằm kiểm soát giới viết báo mạng cá nhân ở Việt Nam? Không biết nó gồm những gì vì không có thỏa hiệp nào được phổ biến công khai. Nhà cầm quyền CSVN có “chìa khóa” để vào Yahoo 360 Plus đọc trộm lý lịch cá nhân để bắt người hay không? Ðây là một nghi vấn nhiều người muốn đặt ra.

Ðầu Tháng Tư 2009, 12 dân biểu liên bang Hoa Kỳ đã gửi thư cho cả 3 tập đoàn dịch vụ thông tin điện tử toàn cầu nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ là Google, Yahoo và Microsoft kêu gọi họ đừng khuất phục trước đòi hỏi của nhà cầm quyền CSVN nhằm giúp chế độ kiểm soát người dân sử dụng Internet mà các dân biểu gọi là tình trạng “ngày càng tồi tệ”.

Ðầu Tháng Năm vừa qua, Ủy Ban Bảo vệ Ký Giả (Committee for Protection of Journalists) trụ sở ở New York xếp Việt Nam vào danh sách 10 nước kiểm soát Internet tệ hại nhất trên thế giới. Bản phúc trình hàng năm của Hội Phóng Viên Không Biên Giới (RSF) ở Paris cũng liệt Việt Nam vào danh sách các nước kiểm soát Internet tồi tệ không kém. Tổ chức này từng gọi Nông Ðức Mạnh là “con ác thú” (the beast) sát hại báo chí.